พระมงคลเทพมุนี (เอี่ยม เกสโล) - พระสังฆาธิการ

พระมงคลเทพมุนี (เอี่ยม เกสโล)


 
เกิด พ.ศ. ๒๓๘๑
อายุ ๘๕ ปี
อุปสมบท พ.ศ. ๒๔๐๒
มรณภาพ ๑๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๖
วัด วัดราชสิทธาราม ราชวรวิหาร
ท้องที่ กรุงเทพมหานคร
สังกัด มหานิกาย

สถานะเดิม


     พระมงคลเทพมุนี มีนามเดิมว่า เอี่ยม เป็นสกุลพราหมณ์ ชาติภูมิอยู่ตำบลบางขนุน อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี บิดาชื่อเกษ มารดาชื่อส้ม เกิดในรัชกาลที่ ๓ เมื่อวันพฤหัสบดี เดือนยี่ แรม ๑๐ ค่ำ ปี จอ จุลศักราช ๑๒๐๐ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๘๑ พระพุทธศักราช ๒๓๙๖ ในรัชกาลที่ ๔ เมื่ออายุ ได้ ๑๕ ปี ได้เป็นศิษย์พระญาณสังวร (บุญ) อยู่ที่วัดราชสิทธาราม


บรรพชา

     บรรพชาเป็นสามเณร เมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๘ (อายุ ๑๗ ปี) ในสำนักพระปลัดอ่อน วัดราชสิทธาราม ศึกษาอัก ขระสมัย และเรียนพระปริยัติธรรมบาลีมูลกัจจายน์ ใน สำนักมหาดวง วัดราชสิทธาราม

     อุปสมบท เมื่อ พ.ศ. ๒๔๐๒ ณ พัทธสีมา วัดราชสิทธาราม โดยมี พระวินัยรักขิต วัดหงส์รัตนาราม เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอมรเมธาจารย์ (ทัด) วัดราชสิทธาราม เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระสังวรานุวงศ์เถร (เมฆ) วัดราชสิทธาราม เป็นพระอนุสาวนาจารย์

     อุปสมบทแล้ว ศึกษาวิปัสสนาธุระ ในสำนักพระสังวรานุวงศ์เถร (เมฆ)

     ต่อมาในรัชกาลที่ ๔ พรรษาแรกได้เป็น พระพิธีธรรม

     ต่อมาพรรษาที่ ๑๔ ได้ออกสัญจรจาริกถือธุดงค์ ไปตามจังหวัดภาคเหนือ โดยตามพระสังวรานุวงศ์เถร (เมฆ) ไปบ้าง บางที่ก็ไปเองบ้าง และเคยแรมพรรษาที่วัดดอยท่าเสา จังหวัดอุตรดิตถ์ สองพรรษา กลับมาแล้วได้รับแต่งตั้งเป็น พระถานานุกรมที่ พระใบฏีกา ว่าที่ถานานุกรมชั้นที่ ๓ ของพระสังวรานุวงเถร (เมฆ)

     ต่อมาพรรษาที่ ๑๙ ได้ เป็นพระปลัด ว่าที่ถานานุกรมชั้นที่ ๑ ของพระสุทธิศีลาจารย์ วัดราชสิทธาราม
ปีที่ท่านเป็น พระปลัด นั้น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าฯ กรมพระยาบำราบปรปักษ์ มีพระประสงค์ ให้พระมงคลเทพมุนี ครั้งเป็นที่ พระปลัดเอี่ยม ช่วยแต่ง ลิลิตมหาราช ท่านก็แต่งถวายจนสำเร็จ การแต่งในครั้งนั้นมีผู้อื่นช่วยบ้างเล็กน้อย

     ต่อมาสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าฯ กรมพระยาบำราบปรปักษ์ ได้นำหนังสือที่ท่านแต่งเสร็จแล้ว ไปไว้ในหอพระสมุดวชิรญาณ

     ต่อมาได้ถวายเทศ กัณฑ์วนประเวศ หน้าพระที่นั่ง รัชกาลที่ ๕ จึงทรงแต่งตั้งเป็น พระครูชั้นพิเศษ ที่  พระครูพจนโกศล ท่านเป็นทั้งนักกวี เป็นทั้งนักเทศมหาชาติฝีปากเอก เป็นพระกรรมฐานมัชฌิมา แบบลำดับด้วย กรมพระยาดำรง ได้เขียนเล่าประวัติ พระมงคลเทพมุนี (เอี่ยม) ไว้ในหนังสืองานพระราชทานเพลิงศพ ของพระมงคลเทพมุนี (เอี่ยม) เมื่อปีกุน พ.ศ. ๒๔๖๖ ว่า
     ” กระบวนเทศมหาชาติ ของมงคลเทพมุนี (เอี่ยม) ดูเหมือนจะเทศได้ทุกกัณฑ์ แต่กัณฑ์วนประเวศ นั้นนับว่า ไม่มีตัวที่จะเสมอ ท่านได้เคยถวายเทศนั้นประจำตัว มาตั้งแต่ข้าพเจ้า (กรมพระยาดำรง) ยังเด็ก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ ก็ทรงโปรด แต่ทรงมีพระราชดำรัสติ อยู่คราวหนึ่ง ว่า...
     “พระครูเอี่ยม (พระครูพจนโกศล) เทศก็ดี แต่อย่างไรดูเหมือน อมก้อนอิฐไว้ในปาก”

     ต่อมาเมื่อท่านได้เป็น พระมงคลเทพมุนี ฟันหักหมดปากแล้ว ได้ถวายเทศอีกครั้งหนึ่ง รัชกาลที่ ๕ ทรงดำรัสชมว่า “ตั้งแต่ก้อนอิฐหลุดออกจากปากหมด พระมงคลเทพฯ เทศเพราะขึ้นมาก” ท่านนับอยู่ในพระราชาคณะที่ทรงพระเมตตา องค์หนึ่ง คู่กับ พระสังวรานุวงศ์เถร (เอี่ยม) วัดราชสิทธาราม

ตำแหน่ง

ฝ่ายปกครอง

พ.ศ. ๒๔๕๖  เป็น รักษาการเจ้าอาวาสวัดราชสิทธาราม
พ.ศ. ๒๔๕๗ - ๒๔๕๗  เป็น เจ้าอาวาสวัดราชสิทธาราม

มรณภาพ


     พระมงคลเทพมุนี (เอี่ยม) อาพาธด้วยโรคชรา และถึงแก่มรณะภาพ เมื่อวันเสาร์ที่ ๑๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๖ คำนวนอายุได้ ๘๕ ปี

สมณศักดิ์


พ.ศ. ๒๔๓๔ เป็น พระราชาคณะชั้นสามัญ ที่ พระสุธรรมธีรคุณ
๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๑ เป็น พระราชาคณะผู้ใหญ่ ที่ พระมงคลเทพมุนี ศรีรัตนไพรวัน ปรันตประเทศ เขตอรัญวาสีบพิตร

แจ้งเพิ่มข้อมูล info@sangkhatikan.com

www.sangkhatikan.com สร้างขึ้นเพื่อให้ผู้ที่สนใจ ศึกษาข้อมูล และเป็นที่รวบรวมข้อมูลพระสังฆาธิการทั่วประเทศ
ทางผู้จัดทำขออนุญาติ เจ้าของรูปและข้อมูลทุกท่าน ที่นำมาเผยแพร่

พระสังฆาธิการ : sangkhatikan.com
สำนักงานweb : วัดสำโรงเหนือ อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ๑๐๑๓๐
E-mail : info@sangkhatikan.com
Facebook